Wyckoff · 2025-03-24

3 quy luật của Wyckoff: Cung, Cầu & Nỗ lực

Cùng với lý thuyết đấu giá, ba quy luật của Wyckoff — Quy luật Cung và Cầu, Quy luật Nguyên nhân và Kết quả, và Quy luật Nỗ lực và Kết quả — đã được chứng minh qua một thời gian dài hơn một trăm năm.

Quy luật Cung và Cầu

Quy luật Cung và Cầu phát biểu rằng giá sẽ tăng khi cầu lớn hơn cung, và giá sẽ giảm khi cung lớn hơn cầu.

Đây là một quy luật kinh tế cơ bản và cũng là nội dung chính của phương pháp mà Wyckoff sử dụng.

• Cung > cầu = giá giảm (mất cân bằng)
• Cung < cầu = giá tăng (mất cân bằng)
• Cung = cầu = giá không đổi (cân bằng)

Hình 1: Quy luật Cung và Cầu trong trạng thái cân bằng

Hình 1 cho thấy khi cung và cầu ở trạng thái cân bằng, nghĩa là không có thiếu hụt hay dư thừa cung, lượng cung vừa đủ để thỏa mãn cầu. Do đó, người mua và người bán thoải mái giao dịch theo ý mình mà không gây áp lực lên giá hay khối lượng.

Hình 2: Mất cân bằng cung–cầu khi thiếu hụt cung

Trong Hình 2, khi xảy ra mất cân bằng cung–cầu, tại mức giá P₁ thấp hơn giá cân bằng, người bán muốn cung cấp số lượng Q₁ và người mua muốn mua số lượng Q₂ > Q₁.

Kết quả là cung thiếu hụt một lượng bằng Q₂ - Q₁; tại thời điểm này giá sẽ chịu áp lực tăng vì người bán buộc phải tăng giá, hoặc tăng cung, để quay trở lại điểm cân bằng.

Hình 3: Mất cân bằng cung–cầu khi dư thừa cung

Hình 3 cho thấy tại mức giá P₁, người bán muốn cung cấp số lượng Q₁ và người mua muốn mua số lượng Q₂.

Kết quả là cung dư thừa một lượng bằng Q₁ - Q₂; giá sẽ chịu áp lực giảm vì người bán phải giảm cung hoặc giảm giá để thị trường quay trở lại cân bằng.

Chúng ta có thể đánh giá sự mất cân bằng cung–cầu bằng cách quan sát giá đóng cửa, biên độ giá (spread) và khối lượng giao dịch.

Ví dụ: một cây nến tăng với biên độ rộng và khối lượng lớn nghĩa là cầu > cung. Một cây nến giảm với biên độ rộng và khối lượng lớn nghĩa là cung > cầu.

Trong Phần 1 chúng ta đã học về đường xu hướng và kênh xu hướng; nếu xét theo quy luật cung và cầu, đường xu hướng sẽ cho chúng ta biết ai đang kiểm soát thị trường.

• Trong kênh giá tăng, đường cầu đóng vai trò đường hỗ trợ; tại thời điểm này chúng ta có thể kết luận người mua đang kiểm soát, cầu > cung.
• Tương tự, trong kênh giá giảm, đường cung đóng vai trò đường kháng cự; tại thời điểm này người bán đang kiểm soát, cung > cầu.

Lưu ý:

Từ "cung" ở đây không phải là "số lượng cung" hay "số lượng người bán", và từ "cầu" cũng không phải là "số lượng cầu" hay "số lượng người mua".

Điều đó nghĩa là khi có nhiều người mua hơn người bán, hay khi cầu lớn hơn cung, không có nghĩa là giá sẽ tăng.

Chúng ta sẽ đi sâu giải thích tại sao giá tăng / giảm ở cuối bài viết này.

Quy luật Nguyên nhân và Kết quả

Quy luật Nguyên nhân và Kết quả phát biểu rằng thị trường không tự nhiên diễn ra như vậy, mà mọi thứ đều có nguyên nhân bắt nguồn từ hành động của CO trong vùng giao dịch.

Quy luật này chỉ ra hai điều:

• Thứ nhất, giá tăng hay giảm là vì trước đó đã hình thành một vùng đi ngang. Nghĩa là sau một thời gian cân bằng giữa cung và cầu, thị trường sẽ trở nên mất cân bằng, khiến giá thoát khỏi vùng cân bằng đó và bước vào xu hướng tăng hoặc giảm.

• Thứ hai, nguyên nhân được xây dựng sẽ tỉ lệ thuận trực tiếp với kết quả. Nguyên nhân được xây dựng càng nhiều, tác động lên giá càng lớn; nguyên nhân được xây dựng càng ít, tác động lên giá càng nhỏ.

  Mọi xu hướng cuối cùng đều kết thúc và một nguyên nhân bắt đầu. Khi nguyên nhân kết thúc, một xu hướng mới ra đời.

Phương pháp Wyckoff xoay quanh việc giải thích những điều này.

Xem ví dụ trong Hình 4: Giá Bitcoin phá vỡ vùng cân bằng và rơi vào trạng thái mất cân bằng trước khi bước vào vùng cân bằng tiếp theo.

Hình 4: Quy luật Nguyên nhân và Kết quả trên cặp BTC/USDT

Dựa trên quy luật này, chúng ta có thể dự đoán mức giá kỳ vọng bằng cách xác định mức tiềm năng của một xu hướng sinh ra từ vùng đi ngang trước đó.

Vùng đi ngang kéo dài càng lâu, xu hướng sẽ càng dài khi giá thoát khỏi vùng đó.

Wyckoff đã dùng quy luật nguyên nhân và kết quả cùng với biểu đồ Point and Figure (PnF) để trả lời câu hỏi "giá có thể đi xa tới đâu?".

Bên cạnh PnF, chúng ta cũng có thể dùng Fibonacci hoặc Harmonic để xác định mục tiêu mà giá sẽ đạt tới sau khi đã hoàn thành việc xây dựng nguyên nhân trong vùng đi ngang.

Như vậy, công việc của một trader là xác định xem vùng mà giá đang đi ngang là tích lũy hay phân phối, sau đó tìm điểm vào lệnh và chốt lời tại nơi giá sẽ đi tới nhờ các công cụ tính toán mục tiêu giá mà chúng ta sẽ thảo luận trong các phần sau!

Quy luật Nỗ lực và Kết quả

Quy luật Nỗ lực và Kết quả chỉ ra rằng hành động giá phải được phản ánh bởi khối lượng giao dịch. Khối lượng thể hiện nỗ lực, và biến động giá thể hiện kết quả của nỗ lực đó.

Quy luật này cho thấy tầm quan trọng của giá và khối lượng.

Khi các trader lớn quan tâm tới một cổ phiếu, mức độ chú ý của họ sẽ được phản ánh qua khối lượng giao dịch.

Sự tham gia của các trader lớn được nhận diện thông qua sự gia tăng khối lượng.

Hài hòa và phân kỳ

• Hài hòa: nếu nỗ lực và kết quả tương ứng với nhau, nó cho thấy dấu hiệu mạnh của chuyển động và xác suất cao giá sẽ tiếp tục đi theo hướng trước đó.
• Phân kỳ: nếu nỗ lực và kết quả không tương ứng, nó cho thấy dấu hiệu yếu của chuyển động và xác suất cao giá sẽ đảo chiều.

Bảng phân tích hài hòa và phân kỳ (tham khảo tài liệu VSA của Ruben): vui lòng xem ở chế độ máy tính.

| Diễn biến của từng cây nến | Chuyển động tiếp theo | Diễn biến trong chuyển động giá | Diễn biến giữa các sóng | Khi chạm các mức quan trọng
---|---|---|---|---|---
Hài hòa | Khối lượng cao, biên độ rộng | Khối lượng cao trên cây nến tăng, đẩy giá lên cao hơn | Khối lượng cao trong sóng đẩy | Các sóng đẩy mạnh dần lên | Khối lượng cao tại điểm phá vỡ
Khối lượng thấp, biên độ hẹp | Khối lượng cao trên cây nến giảm, khiến giá giảm xuống thấp hơn | Khối lượng thấp trong sóng điều chỉnh | Các sóng điều chỉnh yếu dần đi | Khối lượng thấp, giá không phá vỡ
Phân kỳ | Khối lượng cao, biên độ hẹp | Khối lượng cao trên cây nến tăng nhưng giá không tăng thêm | Khối lượng thấp trong sóng đẩy | Các sóng đẩy yếu dần đi | Khối lượng cao nhưng không phá vỡ
Khối lượng thấp, biên độ rộng | Khối lượng cao trên cây nến giảm nhưng giá không giảm thêm | Khối lượng cao trong sóng điều chỉnh | Các sóng điều chỉnh mạnh dần lên | Khối lượng thấp tại điểm phá vỡ

Chúng ta sẽ phân tích từng trường hợp!

Diễn biến của từng cây nến

Hình 5: Quy luật Nỗ lực và Kết quả trên từng cây nến

Các cây nến có nỗ lực và kết quả hài hòa khi cây nến có biên độ giá rộng và khối lượng giao dịch cao, hoặc biên độ hẹp với khối lượng giao dịch thấp.

Ngược lại, phân kỳ xảy ra khi biên độ giá rộng có khối lượng nhỏ hoặc biên độ giá hẹp có khối lượng cao.

Các cây nến tiếp theo

Hình 6: Quy luật Nỗ lực và Kết quả trong chuyển động giá

Trong phần này, phạm vi phân tích của chúng ta rộng hơn, trên vài cây nến tiếp theo.

Nếu khối lượng giao dịch cao trên một cây nến tăng dẫn tới kết quả là các cây nến tiếp theo cũng tăng, chúng ta gọi đó là hài hòa.

Nhưng nếu khối lượng giao dịch cao trên một cây nến tăng dẫn tới kết quả là các cây nến tiếp theo giảm, đó là phân kỳ.

Diễn biến trong một sóng chuyển động

Hình 7: Quy luật Nỗ lực và Kết quả trong chuyển động tiếp theo

Khi một sóng đẩy (cùng hướng với xu hướng chính) có khối lượng giao dịch tăng lên, và một sóng điều chỉnh có khối lượng giao dịch giảm xuống, chúng ta xác định có sự hài hòa.

Tương tự, nếu một sóng đẩy có khối lượng giao dịch giảm xuống và một sóng điều chỉnh có khối lượng giao dịch tăng lên, chúng ta có phân kỳ.

Diễn biến giữa các sóng

Để đo khối lượng hình thành trong mỗi sóng tăng hoặc giảm, chúng ta dùng chỉ báo Weis Wave.

Weis Wave giúp chúng ta đánh giá chính xác áp lực giá tăng và giảm giữa các sóng.

Hình 8: Quy luật Nỗ lực và Kết quả giữa các sóng

• Hài hòa xuất hiện khi một sóng đẩy đi kèm với khối lượng giao dịch cao hơn sóng đẩy trước đó (các sóng đẩy tăng dần), và sóng đẩy có khối lượng lớn hơn sóng điều chỉnh.
• Phân kỳ xảy ra khi các sóng đẩy có khối lượng giao dịch thấp dần, và các sóng điều chỉnh có khối lượng giao dịch tăng dần. Các sóng đẩy cũng có khối lượng thấp hơn các sóng điều chỉnh.

Một vấn đề cần lưu ý là không phải mọi khối lượng giao dịch trong một sóng tăng đều thuộc về bên mua, cũng như không phải mọi khối lượng giao dịch trong một sóng giảm đều thuộc về bên bán.

Tại các mức giá quan trọng

Khi giá tiếp cận một mức kháng cự/hỗ trợ rồi sau đó phá vỡ, chúng ta xác định xem có sự hài hòa giữa nỗ lực và kết quả trong chuyển động phá vỡ đó hay không.

Trong trường hợp giá đang tăng và tiếp cận một mức kháng cự:

• Nếu khối lượng giao dịch cao tại mức giá phá vỡ và cú phá vỡ thành công, đó là hài hòa. Khối lượng này hấp thụ mọi lực bán, khiến giá tăng thêm.
• Nếu khối lượng tăng lên nhưng giá phá vỡ giả rồi quay trở lại, đó là phân kỳ; toàn bộ khối lượng của người mua đã bị người bán đánh bại, khiến giá đảo chiều theo hướng ngược lại.

Hình 9: Quy luật Nỗ lực và Kết quả khi chạm mức quan trọng

Một hành động cao trào (cao trào mua/bán) xảy ra khi khối lượng tăng mạnh trong một sóng rồi sau đó xu hướng dừng lại:

• Cao trào mua (quá mua): Trong xu hướng tăng, một chuyển động tăng mạnh thường kết thúc với sự xuất hiện của khối lượng lớn.
• Cao trào bán (quá bán): Trong xu hướng giảm, một chuyển động giảm mạnh thường kết thúc với sự xuất hiện của khối lượng lớn.

Tại sao giá di chuyển?

Tại sao giá tăng? Tại sao giá giảm? Đây là câu hỏi trong phần Quy luật Cung và Cầu, và câu trả lời như sau:

Do sự chủ động của trader

Chìa khóa khiến giá di chuyển nằm ở sự chủ động của trader, thể hiện qua các lệnh thị trường (market order).

Trader đặt lệnh thị trường với sự khẩn trương; đây là động cơ tạo ra sự khởi đầu của một chuyển động.

Trong khi đó, lệnh giới hạn (limit order) chỉ thể hiện ý định của nhà đầu tư. Người bán đặt lệnh chờ bán trong cột Ask để tạo ra cung, và người mua đặt lệnh chờ mua trong cột Bid để tạo ra cầu.

Hình 10: Sổ lệnh — tại sao giá di chuyển?

Cung và cầu này chính xác là thanh khoản của tài sản đó trên thị trường, thể hiện trong sổ lệnh.

• Để giá tăng, người mua phải mua hết các lệnh chờ bán đã đặt trước và tiếp tục mua một cách quyết liệt để đẩy giá lên bằng lệnh thị trường. Các lệnh mua thụ động như lệnh giới hạn sẽ làm chậm xu hướng giảm nhưng không thể đẩy giá lên.
• Để giá giảm, người bán phải khớp hết các lệnh chờ mua đã đặt trước và tiếp tục bán để đẩy giá xuống bằng lệnh thị trường. Các lệnh bán giới hạn sẽ làm chậm đà tăng, nhưng không thể đẩy giá xuống.

Do sự kiệt sức của phía đối lập

Giá cần sự quyết đoán để di chuyển, nhưng cũng rất thú vị là sự thiếu quan tâm hay kiệt sức từ phía đối lập cũng tạo điều kiện thuận lợi cho điều này.

• Người bán kiệt sức khiến cung bị rút đi, nghĩa là người mua dễ dàng hấp thụ cung trong cột Ask, vì vậy giá tăng chỉ với một chút cầu.
• Nếu người mua kiệt sức, khiến cầu cạn kiệt, có ít lệnh mua được đặt trong cột Bid hơn, vì vậy chỉ một chút cung cũng có thể khiến giá giảm dễ dàng.

Trong Hình 10, chúng ta thấy có sự mất cân bằng giữa các lệnh giới hạn mua và lệnh giới hạn bán (thể hiện qua số lượng lệnh được đặt tại các mức giá).

→ Đây là dấu hiệu cho thấy người mua đang kiệt sức; tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là giá sẽ giảm, vì trên thực tế giá chỉ đang tạo điều kiện để một đợt giảm xảy ra dễ dàng hơn.

Khi người mua đang suy yếu, nếu người bán không tận dụng lợi thế và người mua chủ động xuất hiện, giá vẫn có thể tăng.

Khi sự kiệt sức xuất hiện tại một mức giá quan trọng, nó có thể khiến giá đảo chiều.

• Khi giá giảm xuống một đường hỗ trợ sau một đợt giảm mạnh, áp lực bán đã giảm bớt, thể hiện qua khối lượng giao dịch nhỏ. Người bán không còn hứng thú đẩy giá xuống nữa, hoặc họ đã hết cung; tại thời điểm này người mua chủ động xuất hiện, khiến giá đảo chiều tăng lên.
• Tương tự, khi giá tăng lên một mức kháng cự sau một đợt tăng mạnh, lực mua suy yếu, thể hiện qua khối lượng giao dịch nhỏ hơn. Tại thời điểm này người bán chủ động xuất hiện, khiến giá đảo chiều giảm xuống.

Khối lượng đột ngột tăng hoặc giảm là một tín hiệu quan trọng giúp chúng ta xác định rằng giá có thể sắp kết thúc.

Ví dụ về cặp tiền tệ USD/CHF:

Hình 11: Ví dụ về Quy luật Nỗ lực và Kết quả USD/CHF

Trong Hình 11, tại hai sóng tăng được đánh dấu, chúng ta thấy giá tăng kèm theo khối lượng giảm dần cho đến khi chạm kháng cự.

→ Điều này cho thấy một sự phân kỳ nỗ lực–kết quả đang xảy ra, và đồng thời, tại vị trí biên, người mua đang thiếu hứng thú đẩy giá lên cao hơn (hoặc họ có thể đã kiệt sức).

Sau đó, người bán chủ động xuất hiện, khiến giá giảm dễ dàng xuống biên dưới.

Việc đánh giá nỗ lực và kết quả cùng với cung và cầu tại các vùng biên giúp chúng ta biết được một cú phá vỡ là giả hay thật.

Đây chính xác là kỹ thuật đọc hành động giá (tape reading) mà chúng ta sẽ học trong các phần tiếp theo.

5/5 - (3 bình chọn)

Đừng vẽ cấu trúc bằng tay nữa

Đây là JUKA trực tiếp trên BTC 4H — mọi swing, BOS, CHoCH, IDM và vùng cân bằng premium/discount đều được gắn nhãn tự động, theo thời gian thực.

Không bỏ lỡ cú phá vỡ nào. Không gắn nhãn sai. Không mất hàng giờ vẽ tay. Toàn bộ mã nguồn Trading Hub 3.0 (Pine Script v5) — sở hữu vĩnh viễn, $99 trả một lần. Hoặc $50/năm cho quyền truy cập invite-only trên TradingView.

Dùng thử miễn phí 3 ngày — liên hệ qua Telegram